BalansU Weblog

Alleen verder!

De vrouw die tegenover mij zit geeft een sterke indruk. Als ze begint te vertellen over haar leven tot nu toe blijkt dat de sterke uitstaling een keurig opgebouwd masker is waar niemand achter mag kijken. Ze vertelt dat ze zich schaamt om hulp in te roepen. Per slot is ze zelf goed opgeleid als psychotherapeut dus zou het toch voor haar wel mogelijk moeten zijn haar hulpvraag te formuleren en er zelf mee aan de slag te gaan. Naarmate we verder spreken wordt duidelijk dat ze recent haar relatie heeft verbroken. Na 20 jaar geleefd te hebben naar de normen van haar vriend heeft ze de knoop doorgehakt om alleen verder te gaan. En nu is er die twijfel, die angst om alleen verder te gaan. Het verlangen naar het bekende, het vertrouwelijke knaagt. Heb ik er wel goed aan gedaan vraagt ze? Hoe voelt het is mijn wedervraag. Eigenlijk wel goed, maar ook onwennig. In de opstelling die volgt vraag ik haar iemand op te stellen voor haarzelf en voor de angst. Het opstellen van de angst, als symbool voor het onbekende pad, heeft als doel het onbekende pad te aanschouwen en te verkennen. Stap voor stap, gedachte na gedachte wennen aan de nieuwe situatie. Toen ze zich bewust werd richtte ze zich op en kon de angst recht in de ogen kijken. Er kwam zachtheid en vrede in haar ogen. Een eerste mooie stap naar een ander, “leven”. Hans Schuiling

Het Genogram,

De basis voor een opstelling is een genogram. Een genogram is een overzicht van de leden uit het familiesysteem. Alle leden uit het familiesysteem horen in dit overzicht te worden opgenomen. De levenden maar ook de doden, partners, gescheiden partners, doodgeboren kinderen, maar ook miskramen en eventuele abortussen. Daarnaast is het belangrijk om bijzondere gebeurtenissen te vermelden. Als je start met een opstelling is het de bedoeling dat de cliënt het genogram heeft uitgewerkt zodat de opsteller een overzicht heeft. Wat ook wel gebruikelijk is, is dat de opsteller door middel van een diepte interview de cliënt bevraagt en vervolgens op basis van de verstrekte gegevens het genogram samenstelt. Het diepte interview geeft met de ervaring van de opsteller zicht op mogelijke verstrikkingen en dynamieken in het familiesysteem. Vanuit de systemische kijk hoeft de cliënt niet alle details van de familie weer te geven. Wat wel van belang is zijn mogelijke familiegeheimen. Bij familiegeheimen kun je denken aan, was er iemand “fout” in de oorlog. Worden er familieleden bewust buiten het familiesysteem gehouden, worden er leden doodgezwegen, is er sprake geweest of nog van mishandeling, incest. Als al deze gegevens er zijn kan de opstelling beginnen. Het is de kunst om precies zoveel te weten van de cliënt dat de informatie bijdraagt aan de fenomenologische waarneming van begeleider en representanten. Het maken van een genogram is een belangrijke stap voor de cliënt om zicht te krijgen op het familiesysteem van herkomst en een essentiële eerste stap voor het succesvol laten verlopen van een opstelling. 

Voor deze samenvatting heb ik gebruik gemaakt van het boek Vonken van Verlangen van Wibe Veenbaas ea.

Hans Schuiling

Ziekte

Ze was veel te snel weer aan het werk gegaan. Haar re-integratie verliep ogenschijnlijk op rolletjes maar naarmate de maanden verstreken nam de vermoeidheid de overhand en moest ze noodgedwongen minder gaan werken. De terugslag kwam hard aan. Maar goed, de begeleiding was niet alles geweest, ze moest het allemaal zelf uitzoeken. Ook nu heeft ze het gevoel alles zelf te moeten uitzoeken. Ze zit naar zeggen in een vicieuze cirkel. De vermoeidheid waardoor ze haar werk niet meer kan doen zoals ze dat zo graag wil is het gevolg van kanker. De kanker is overwonnen, artsen hebben haar schoon verklaard, maar toch is daar die vermoeidheid een gevolg van haar langdurige behandelingen en de jarenlange gedachte dat kanker staat voor dood. In de opstelling staat kanker als symbool tussen de moeder en de dochter. Moeder en dochter staan afgedraaid van elkaar. Moeder een alcoholiste was er nooit echt voor haar ze hadden geen contact en konden elkaar niet bereiken. De slopende ziekte waar haar moeder uiteindelijk aan overleed staat symbool voor de kanker van mijn cliënte. Als ik de kanker naast de moeder zet kunnen dochter en moeder elkaar in de ogen kijken. Ze beseft dat haar strijd haar kanker te overwinnen eigenlijk een gevecht is met haar moeder. Toen ze uitsprak dat ze zo graag had gewild dat moeder er voor haar was en dat ze liever niet alles alleen had hoeven doen was het goed.

Hans Schuiling

Oorlog

Oorlog ontstaat wanneer de normale communicatiekanalen verstopt zijn, dan wordt het leger ingeschakeld om toch de doelen te bereiken. Jongens die vechten in een oorlog hebben vaak geen keus, je kunt er niet voor kiezen niet te gaan, je wordt gestuurd en komt vaak in een nachtmerrie terecht. Landsbelang gaat hier boven individueel belang. De films over Vietnam zijn, wat dat betreft,  berucht. In heb in opstellingen op de diverse plaatsen gestaan, als Japanner, als Duitser, als Nederlands soldaat in Europa maar ook als soldaat in Indonesië. Elke plek had zijn eigen onderwerpen maar steeds was de drive, het belang van het land en de ondergeschiktheid van het individu, voelbaar. Doden van een mens was vaak een simpele kwestie van overleven, het was jij of ik.

In een opstelling was er sprake van daders en slachtoffers, Duitsers en Nederlanders. De Duitsers waren in deze opstelling de dader. Na zoveel jaar had mijn cliënt de wens om hier vrede mee te krijgen, het verleden van zijn familie had hij lang genoeg gedragen. Op representanten niveau was ook nu nog de spanning tussen deze groepen voelbaar. Het leek alsof ze elkaar zo weer in de haren zouden vliegen. Beide doden konden nu ook hun ogen nog niet sluiten, waren eigenlijk niet dood en leefden nog voort. Pas toen er een opening kwam van slachtoffer naar dader, “ik zie waarom je dit gedaan hebt, ik zie je achtergrond” werd het beeld zachter en kwam er ruimte. Het kijken van de dader naar de slachtoffers, erkenning van de pijn door de dader vergrootte deze ruimte en er kwam rust. Er kwam een gemeenschappelijk veld waarin het mogelijk was dat beiden, dader en slachtoffer waren, hiermee kwam er rust. Nu was het mogelijk om de ogen te sluiten, te rusten en weg te gaan naar de een andere wereld.  

Voor mijn cliënt een beeld een impressie op dat moment, en dat hij heeft het meegenomen naar huis. Hij besefte op dat moment eigenlijk niet goed wat zich openbaarde. Pas veel later heeft hij hier meer inzicht in gekregen en drong het tot hem door wat hij gezien had.

Autonomie

Onlangs heb ik een coachtraject afgesloten met een man die al jaren werkt aan het opstarten van een eigen bedrijf maar steeds net niet de echte stap weet te zetten. De zoektocht begon in 2004 nadat de man ontslagen was in het kader van een reorganisatie. Aanleiding voor zijn bezoek aan mij was de test voor Hoog Sensitieve Personen die hij op de site van Hans Schuiling had ingevuld. Hij mailde dat hij volgens de test een hoog sensitief persoon bleek te zijn en wilde leren hoe hiermee om te gaan. Tegelijkertijd konden we dan de opstart van zijn bedrijf meennemen. Bij binnenkomst gaf hij gelijk al aan dat het niet makkelijk zou worden. Hij was al bij 3 loopbaancoaches geweest en zoals hij aangaf allemaal nog zonder het gewenste resultaat. In de daaropvolgend coachgesprekken komt naar voren dat mijn cliënt als middelste zoon uit een gezin van drie kinderen met alleen zonen opkijkt naar zijn vader. Zijn oudste broer is succesvol, zijn jongste broer is ook succesvol en woont in een prachtig huis. Ook hijzelf was tot aan zijn ontslag een succesvol ICT manager. Op mijn vraag hoe hij zijn toekomst ziet vertelde hij:” Ik zou graag met en voor kinderen werken”. Kinderen met een achterstand, angsten met dyslexie kortom de groep die het niet zo goed heeft en die ik best wel veel zou kunnen leren. Mijn cliënt had inmiddels al een scala aan opleidingen gevolgd die de basis vormden voor zijn toekomstige bedrijf. Wat maakte nu dat hij zich niet kon of niet durfde laten zien. In de individuele, door middel van objecten, opstelling die volgt stelt mijn cliënt zich op tussen de vader en de moeder. De oudste en jongste broerlagen op enige afstand van elkaar gezichten afgewend van de ouders en mijn cliënt. Op mijn vraag wat hij uit elkaar wil houden reageert mijn cliënt wat geprikkeld. Toch verteld hij even later dat er altijd spanning was in zijn gezin van herkomst. Altijd het gevoel het niet goed te doen, nergens bij te horen, geen band te hebben met zijn best wel strenge vader.

‘Wanneer je als kind onvoldoende kans krijgt om te experimenteren met nabijheid en afstand, met veilig, onveilig is de kans groot dat het onzeker wordt over zijn  “ïk” en over de inzet van zijn krachten en kunnen.” (“uit de maskermaker”). Als je als kind niet leert om dingen alleen op te lossen, ga je twijfelen aan je eigen kunnen.

Met dit inzicht in de hand heb ik met cliënt verschillende interventies ingezet om de eigenwaarde te versterken en zijn autonomie te vergroten. Al snel ging het beter met mijn cliënt. Hij is gestart met zijn bedrijf en ontdekt stap voor stap wat het betekent onafhankelijk te zijn en zijn eigen kracht te voelen.

Hans Schuiling

Jaloersheid en de relatie met eczeem en astma

Kinderen hebben behoefte aan veiligheid en geborgenheid. Als ouders, om wat voor reden dan ook, geen gemeenschappelijke ziel ontwikkelen, ontbreekt de veiligheid. Deze veiligheid is wel nodig voor een emotionele stevige basis van het kind. Als deze basis er niet is gaat het kind op zoek naar geborgenheid, houvast, veiligheid en ook liefde. Dat zoeken doen kinderen dan tevergeefs bij de ouders. Op hun zoektocht worden ze heen en weer geslingerd tussen de ouders wat maakt dat er een loyaliteitsconflict ontstaat. De kinderen die dit treft bouwen in de loop van de jaren een grote innerlijke spanning op die resulteert in psychische stress. De kinderen worden heen en weer geslingerd tussen vader en moeder, ze voelen zich niet thuis bij hun ouders. In plaats van harmonie en integratie ontstaat er een zielsproces van afsplitsing. Door de voortdurende stress verliezen deze kinderen het contact met hun lichaam. Door de stress wordt het lichaam door zichzelf aangevallen, een auto-immuun reactie, met symptomen van eczeem en astma als gevolg. Vaak zit achter deze symptomen jaloersheid en doet zich dit doorgaans voor bij vrouwen. “In opstellingen omschrijven representanten het vaak als, in brand staan en het voelen van hitte in hun hele lichaam als ze in de positie van de betrokkene staan”. Deze zich in de familiegeschiedenis voortwoekerende jaloersheid zijn vaak al begonnen bij een grootmoeder of nog eerdere generaties. Door het steeds “vernieuwen” van de zielsstress wordt het patroon doorgegeven aan kinderen en kleinkinderen. Het hechtingstrauma van ket kind is dus eigenlijk het hechtingstrauma van de ouder of grootouder die zich nooit zelf hebben bevrijd van een ooit beleefde heftige jaloersheid. 

Voor dit artikel heb ik gebruik gemaakt van “De verborgen boodschap van psychische stoornissen” van Frans Ruppert

Hans Schuiling

Verslaving

Ik ken therapeuten die weigeren te werken met mensen die roken, drugs gebruiken, overmatig eten of teveel alcohol gebruiken. Het argument hiervoor is: Deze cliënten weigeren onder ogen te zien wat er werkelijk aan de hand is, ze kiezen ervoor dit niet te voelen. Ze zijn slachtoffer. De therapeut zegt dan; ”Ik kan niet met slachtoffers werken en weiger hun als cliënt”. Prof. Dr. Franz Ruppert specialiseert zich in het gebruik van opstellingen als therapeutische methode bij mensen met ernstige traumatische ervaringen en psychische aandoeningen zoals psychose, schizofrenie, borderline e.a.

Bij familieopstellingen kunnen belangrijke familieleden van de cliënt door andere personen worden gerepresenteerd. In het veld van de opstelling is iedereen van de familie, levend of reeds dood, aanwezig. De hele geschiedenis van de familie komt hierbij aan de oppervlakte. De opstelling laat verbindingen zien waar de cliënt zich tot op dat moment niet van bewust was. Ik heb in opstellingen rond verslaving gezien dat de binding aan de familie en de bereidheid om deze te volgen, om de schuld van eerdere generaties (mee) te dragen erg belangrijk was voor de cliënt.

Een verslaving uit zich hier doordat er niet naar (de schuld) gekeken wordt, het is te groot, het is te dichtbij. Het kan niet gezien worden. Compenseren door iets anders, zorgen dat er niet naar gekeken kan worden is dan het patroon dat verslaafden ontwikkelen. Verslavingen zijn ook dodelijk op termijn, hierin komt het volgen in de dood naar voren.Vanuit dit inzicht kan aan een verslaving gewerkt worden door naar het onderliggende te kijken, naar dat wat er echt speelt in de familie.

Balansu 

Uitreiken

De man die mijn praktijk binnenkomt, oogt kwetsbaar en onzeker. Als hij begint te vertellen over zijn leven voel ik zijn eenzaamheid en zijn verlangen ergens bij te horen en het goed te doen. De man is al op jonge leeftijd zoals hij dat noemt “uitbesteed” aan een pleeggezin. Zijn ouders konden de opvoeding van hem er niet meer bij hebben. Er volgden nog vele pleeggezinnen. Met zijn broers en zussen heeft hij geen contact, een totaal uiteengevallen gezin. De hunkering naar liefde, geborgenheid er bij horen is groot. Nu hij ook nog zijn baan heeft verloren heeft hij het gevoel nergens meer bij te horen er niet meer toe doet. Ik vraag hem een symbool neer te leggen voor zijn vader en moeder en voor zichzelf. Hij kijkt  mij aan of hij water ziet branden. Toch na enig aandringen komt hij langzaam in beweging, kiest zorgvuldig de kleuren van kleedjes die als symbool dienen en legt ze neer in de ruimte. Ik vraag hem zijn eigen plek in te nemen en eens te voelen, te ervaren, wat daar is. Aanvankelijk is hij gespannen zijn lichaam ziet verkrampt. Kijken in de richten van zijn vader en moeder kan hij niet. Als hij na enige tijd ontspant zegt hij dat hij zijn hele leven al verlangt naar erkenning, naar liefde. Niets houdt stand, relaties aangaan is moeilijk, en als een relatie al te intiem wordt is er de drang deze te beëindigen. Ik pak hem voorzichtig bij zijn schouders en draai zijn gezicht naar zijn vader en zijn moeder en laat hem kijken. Onder het kijken doe ik ademhalingsoefeningen met hem en ga ik afwisselend op de plek van de moeder en de vader staan. Het duurt lang voor er oogcontact is, voor hij kan uitreiken en zeggen wat hij zijn leven lang heeft gemist en wat zijn verlangen is. Toen hij het uiteindelijk kon was het goed en mooi en kwam er rust.

Hans Schuiling

De Schuilkerk in Edam.

De Schuilkerk in Edam.

Herman en ik geven de familieopstellingen in de Schuilkerk te Edam.

Wie door Edam wandelt, hoort straatklinkers klinken, water kabbelen, een carillon-lied klateren en echt waar, houten klompen ketsen. Een wandelaar in Edam ziet nu de beelden die Martinus Nijhoff in 1916 in De Wandelaar beschreef, oer-Hollandse beelden, alsof Vermeer hier als stadsarchitect zijn geld verdiende.

De schuilkerk en de Doopsgezinde Gemeenten in Edam

Pas in 1648 beschouwden de bestuurders van Edam hun stad als gereformeerd. Dat schrijft dr. Liesbeth Geudeke in haar boek ”De classis Edam 1572-1650”.

In 1527 werd de Monnickendamse Wendelmoet Claes verbrand omdat ze zich fel afzette tegen de katholieke geloofsopvattingen. In 1648 werd Claes Boon verbannen uit Edam nadat hij alle gereformeerden naar de hel had verwenst. De doopsgezinden werden tot op zekere hoogte gerespecteerd als gelovige medeburgers.

Wel zorgde de vroedschap er in 1639 voor dat twee rooms-katholieke priesters uit de stad verbannen werden en dat in 1650 de schuilkerk gesloten werd. Ook in 1702, de stichtingsdatum van de huidige Vermaning, was de verordening dat een doopsgezinde kerk niet aan de openbare weg mocht staan van kracht. De huidige Vermaning staat naar vermoeden op dezelfde plaats als haar voorganger, en verschuilde zich in het begin niet alleen achter de kosterswoning maar ook nog achter een schutting en een turfhok. In 1882 kreeg de kerkenraad de behoefte om haar Vermaning meer naar buiten te doen uitkomen. De obstakels die dat streven in de wegstonden werden verwijderd. Om de entree van de Vermaning meer te laten uitkomen is er een ingangsportaal toegevoegd.

Het heden.

Zoals al eerder gezegd, de Edamse Vermaning is door haar eenvoud en soberheid een bijzonder gebouw. (De massawerking en de schaal van de kerk zijn goed en worden door een ieder als prettig ervaren). Het exterieur is opgebouwd uit de simpelste elementen. De vroeg achttiende-eeuwse elementen zijn de aan de binnen zijde met een tongewelf (eiken- wagenschot) afgewerkte schildkap, de lambrisering en waarschijnlijk de kerkbanken welke tegen de langs wanden en de oostwand staan (hoewel de profilering een eerdere datum doet vermoeden). Vanzelfsprekend heeft de geschiedenis ook haar sporen achtergelaten in het interieur.  In het begin van de negentiende eeuw werd een galerij, een zgn. kraak, gebouwd waarop nu het orgel staat. Kennelijk hadden de toenmalige dopers behoefte aan een wat "rijker" interieur want op grond van het ledental was uitbreiding van het aantal zitplaatsen niet nodig. De doopsgezinde gemeente van Edam is nooit een bloeiend rijke gemeente geweest zoals enkele Amsterdamse en Zaanse gemeenten, maar ze is door de eeuwen heen vrij stabiel gebleven. Het ledental daalde, zoals elders in dit land, geleidelijk maar tot op de dag van vandaag bestaat zij nog steeds. Toch is de doopsgezinde geest nog steeds aanwezig, hetgeen moge blijken uit de inspanningen die men zich getroost om de kleine Vermaning aan de Kaasmarkt te restaureren en deze zo in haar oude luister te herstellen.

Saillant detail is dat er elke 14 dagen nog kerkdiensten worden gehouden in de Schuilkerk.

Wij, Herman en ik mogen deze kerk gebruiken voor opstellingen op het moment dat de Doopsgezinde gemeente deze niet nodig heeft. Voor ons een heel bijzondere plek om onze workshops te houden.